Is jouw kind bang in het donker, of om alleen te slapen?
Geplaatst op · Bijgewerkt op
Het licht gaat uit, en ineens is de kast geen kast meer en het jasje aan de deur geen jasje. Bang zijn in het donker is een van de meest voorkomende angsten bij kleuters. Zo help je jouw kind, stap voor stap, en met verhalen die het donker kleiner maken.

Bijna elk kind gaat erdoorheen. Tussen ongeveer drie en zes jaar groeit de fantasie enorm, en in het donker heeft die fantasie vrij spel. Een kleuter weet heel goed dat er geen monster onder het bed zit, en is toch bang. Dat is geen aanstellerij, en het gaat meestal vanzelf over. Wel kun je jouw kind helpen om er sneller doorheen te komen.
Waarom het donker eng is
- Je ziet minder. In het donker vult je hoofd zelf in wat je ogen niet zien. Bij een kleuter met veel fantasie gaat dat snel.
- Je hoort meer. Overdag vallen geluiden weg in de drukte. 's Nachts hoor je ineens elke tik en elk gekraak.
- Je bent alleen. Voor veel kinderen is niet het donker het probleem, maar dat papa of mama weggaat. Bang in het donker en bang om alleen te zijn lopen vaak door elkaar.
- Er is iets gebeurd. Een eng filmpje, een verhaal op school, een verhuizing. Een angst die ineens begint, heeft vaak een aanleiding.
Per leeftijd
Twee en drie jaar. Peuters zijn vooral bang om alleen te zijn. Een vast ritueel, een knuffel en de deur op een kier doen hier het meeste.
Vier en vijf jaar. De fantasie bloeit, en daarmee de monsters, de schaduwen en de geluiden. Nu helpt het om samen te onderzoeken wat er echt is.
Zes jaar en ouder. Oudere kinderen weten dat monsters niet bestaan, maar piekeren meer: over inbrekers, over enge dingen die ze gehoord hebben. Praten helpt dan het meest.
Wat helpt
- Loop samen de kamer na. Kijk samen naar het raam, de kast en de deur, voordat het licht uitgaat. In Flap houdt de wacht doet knuffelkonijn Flap precies dat: hij kijkt naar het raam, de kast en de streep licht bij de deur.
- Laat de deur op een kier. Een streep licht van de overloop en de geluiden van beneden laten jouw kind horen dat je dichtbij bent.
- Een zacht nachtlampje. Warm, gedimd licht is genoeg om de kamer herkenbaar te houden.
- Geef de knuffel een taak. Een knuffel die "de wacht houdt" geeft jouw kind iets om op te vertrouwen.
- Benoem de geluiden. De klok, de wind, de verwarming. Een geluid dat een naam heeft, is minder eng.
- Verken het donker overdag. Speel verstoppertje met een zaklamp, of kijk 's avonds samen naar de sterren. Zo wordt het donker iets om te ontdekken.
- Lees er samen over. Een verhaal over een kind dat bang is en het toch durft, laat jouw kind zien dat het ook anders kan aflopen.
Wat je beter niet zegt of doet
- "Doe niet zo gek, er is niks." Voor jouw kind is er wel iets. Zeg liever: "Ik snap dat het spannend is. Ik ben hier."
- Mee monsters zoeken onder het bed. Goedbedoeld, maar zo bevestig je dat ze er hadden kunnen zijn. Kijk liever samen naar wat er wel ligt.
- Enge verhalen of filmpjes voor het slapengaan. Ook spannende tekenfilms kunnen 's nachts terugkomen.
- Uitlachen of vergelijken. "Je zus is ook niet bang" maakt jouw kind niet dapperder, wel eenzamer.
Verhalen die het donker kleiner maken
Niet alleen in slaap durven
Papa doet de deur op een kier, maar Luuk wil dat hij blijft. Knuffelkonijn Flap belooft de hele nacht de wacht te houden. Hij kijkt naar het raam, de kast en de deur. Maar Flap wordt moe, en plof: hij valt als eerste in slaap. Nu houdt Luuk de wacht, voor Flap. En dan ziet hij dat de gordijnen stil hangen, de kast dicht blijft en papa beneden zacht praat. Luuk is niet meer bang.

Luuk durft niet alleen in slaap te vallen. Knuffelkonijn Flap belooft de hele nacht wakker te blijven. Maar wie valt er als eerste in slaap?
4–6 jaarRustig
Bang in het donker
Mot is een nachtvlinder die niet durft in het donker. Hij heeft altijd een zaklampje bij zich. Als het batterijtje op is, ziet hij pas wat dat zaklampje altijd verborg: een gloeiworm, de maan, een struik vol witte bloemen. Het donker zit vol zachte lichtjes. Fijn om daarna samen naar buiten te kijken: wat zien jullie in het donker?

Mot is een nachtvlinder, maar hij durft niet in het donker. Daarom heeft hij altijd een zaklampje bij zich.
4–6 jaarRustig
Bang voor geluiden
Bolle hoort tik-tak, woesj, krak en oehoe. Roodborstje Tess legt bij elk geluid uit wat het is: "Stil maar, Bolle. Dat hoort bij het huis."
Vragen van ouders
Mag het nachtlampje de hele nacht aan?
Ja, als jouw kind er rustiger van wordt. Kies een zacht, warm licht en niet te fel. Veel kinderen hebben het na een tijdje vanzelf niet meer nodig.
Mijn kind wil bij ons in bed. Is dat erg?
Dat is een keuze voor jullie gezin. Wil je dat jouw kind in zijn eigen bed leert slapen, ga dan liever even bij hem zitten tot hij rustig is, en bouw dat langzaam af.
Mijn kind was nooit bang en nu ineens wel. Hoe kan dat?
Dat hoort vaak bij een fase waarin de fantasie groeit. Soms zit er iets achter, zoals een eng filmpje of een verandering thuis. Vraag rustig wat jouw kind precies eng vindt.
Wanneer moet ik hulp zoeken?
Als de angst jouw kind ook overdag bezighoudt, of als het wekenlang niet of nauwelijks slaapt, bespreek het dan met het consultatiebureau, de juf of je huisarts.

